Κατηγορίες
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Ο χρόνος μετράει ανάποδα.

Τι να κάνεις όταν αισθάνεσαι ότι η αντίστροφη μέτρηση για σένα έχει ξεκινήσει.

Με ρέγουλα τα μπρόκολα.

Ο νορμάλ, ο φυσιολογικός πως να το πούμε, τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να επεκτείνουμε τη ζωή μας είναι με το να της προσθέσουμε μερικά χρονάκια – παραδοσιακά τρώγοντας περισσότερα πράσινα, πηγαίνοντας για ύπνο νωρίς και καταναλώνοντας – κατα καιρούς –  υψηλής (ή και αρχαίας) τεχνολογίας συμπληρώματα διατροφής που μας υπόσχονται μακροημέρευση. Είναι βέβαιο. Αυτή η προσέγγιση θα μας προδώσει. Όχι απλά επειδή ο θάνατος δεν μπορεί να αποφευχθεί με τα μπρόκολα (και μόνο), αλλά επειδή ο καλύτερος τρόπος να επιμηκύνουμε την ύπαρξή μας ίσως να μην είναι αυτός που νομίζαμε μέχρι τώρα.

Αναγνώρισε ότι ο χρόνος κινείται με διαφορετικές ταχύτητες.

Ένα από τα πιο βασικά πράγματα που πρέπει να αποδεχθείς για το χρόνο (αν δεν βαριέσαι, διάβασε τη συναρπαστική ιστορία του) είναι ότι παρόλο που επιμένουμε να τον μετράμε σαν να είναι αντικειμενική ποσότητα, δεν τον νιώθουμε το ίδιο σε όλες τις συνθήκες. Είναι σαν να κινείται με διαφορετικούς ρυθμούς. Πέντε λεπτά μπορεί να μοιάζουν σαν μια ώρα. Δέκα ώρες μπορεί να μοιάζουν σαν πέντε λεπτά. Μια δεκαετία μπορεί να περάσει σαν δύο χρόνια. Δύο χρόνια μπορεί να έχουν τη βαρύτητα μισού αιώνα. Πότε ήρθε το καλοκαίρι! Τι μήνα έχουμε; Και ούτω καθεξής.

Με άλλα λόγια, η υποκειμενική εμπειρία του χρόνου δεν έχει καμία σχέση με τον τρόπο που τον μετράμε με το ρολόι. Και αυτό αφήνοντας στην άκρη την αληθινή πολυπλοκότητα του χρόνου της κβαντική φυσική (μια σύντομη ανάλυση). Ο χρόνος κινείται λίγο πολύ σύμφωνα με τις παραμορφώσεις του ανθρώπινου λεπτού. Μπορεί να πετάξει ή να συρθεί. Μπορεί να εξατμιστεί στο τίποτα ή να έχει απίστευτη πυκνότητα.

Ξανασκέψου τις προτεραιότητες σου.

Αν λοιπόν ο στόχος σου είναι να επιμηκύνεις τη ζωή σου, ό,τι κι αν σου προτείνει η αστρολόγος (ή ο διαιτολόγος) σου, οι προτεραιότητές σου οφείλουν να είναι διαφορετικές από ότι είναι σήμερα. Δεν αρκεί πια να προσθέτεις ώρες, τα νούμερα δεν βγαίνουν. Πρέπει να διασφαλίσεις ότι όσος καιρός σου μένει θα είναι αυτό που οι φιλόσοφοι αποκαλούν επαρκώς σημαντικός. Ο στόχος σου θα πρέπει να είναι η συμπύκνωση του χρόνου και όχι μόνο το στρίμωγμα ενός ή δύο ακόμη ετών στην τόσο αναξιόπιστη και εφήμερη ύπαρξή μας.

Κράτα το φρέσκο.

Γιατί ο χρόνος έχει τόσο διαφορετικές ταχύτητες και κινείται σε συγκεκριμένα σημεία τόσο γρήγορα ενώ σε άλλα με περίπλοκη μετριοπάθεια; Η απάντηση βρίσκεται στην παιδική ηλικία. Τα πρώτα δέκα χρόνια σχεδόν πάντα μοιάζουν μεγαλύτερα από οποιαδήποτε άλλη δεκαετία έχουμε στη γη. Τα έφηβικά χρόνια είναι λίγο πιο γρήγορα αλλά κάποιες στιγμές σέρνονται σχετικά. Όμως στα 40 μας, ο χρόνος έχει αρχίσει να τρέχει με έναν τρόπο που στα 60 θα εξελιχθεί σε έναν συγκλονιστικό καλπασμό.

Η διαφορά στο ρυθμό δεν είναι μυστηριώδης. Έχει να κάνει με το καινούργιο. Όσο οι μέρες είναι γεμάτες με νέες, απρόβλεπτες και απαιτητικές εμπειρίες, τόσο μεγαλύτερες μοιάζουν. Αντίστροφα, όσο περισσότερο μια μέρα είναι ακριβώς όπως η προηγούμενή της, τόσο πιο γρήγορα θα ξεχαστεί σε μια συνεχή θαμπάδα. Η καραντίνα απέδειξε ακριβώς αυτό που εγώ και άλλοι περιγράφουν.

Δες τι σου συμβαίνει.

Η παιδική ηλικία είναι η επιτομή του νέου. Οι πιο συνηθισμένες μέρες είναι γεμάτες με εξαιρετικές ανακαλύψεις και πρωτοφανείς αισθήσεις. Αυτές μπορεί να είναι τόσο συναρπαστικές όσο η πρώτη φορά που εξερεύνησες το φερμουάρ σε μια μπλούζα, έδεσες τα κορδόνια σου ή κράτησες την αναπνοή σου μέσα στο νερό, η πρώτη φορά που είδες τον ήλιο μέσα από την τρύπα μιας πετσέτας ή έσκαψες με τα δάχτυλά σου στην άμμο. 

Μέχρι τη μέση ηλικία, τα πράγματα έχουν γίνει πολύ πιο οικεία. Μπορεί να έχεις κάνει το γύρο του κόσμου μερικές φορές. Δεν είσαι πλέον ενθουσιασμένος με την ιδέα ότι θα φας έναν ανανά. Ξέρεις πως είναι να σου ανήκει ένα αυτοκίνητο. Έχεις βγάλει μερικά λεφτά και αναγνωρίζεις πως είναι να λες σε άλλους τι να κάνουν. Και σαν αποτέλεσμα, ο χρόνος περνάει και χάνεται ανελέητα.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε βδομάδα στο email σου.


Περιόρισε το κυνήγι του καινούργιου.

Αυτό είναι ένα πρόβλημα χωρίς εύκολη απάντηση. Μια λύση που θα σου προτείνουν είναι να καταβάλλεις κάθε προσπάθεια (και το τελευταίο σου ευρώ) να ανακαλύψεις νέες πηγές του καινούργιου. Δεν αρκεί να ζεις μια μικρή, προβλέψιμη ύπαρξη. Πρέπει να αγκαλιάσεις τη γρήγορη ζωή. Πρέπει να γίνεις εξερευνητής και τυχοδιώκτης. Πρέπει να ανέβεις στο Έβερεστ. Να πέσεις από αεροπλάνο. Πρέπει να βρεις έναν τρόπο να κολυμπήσεις με δελφίνια ή να παραγγείλεις δεκατρία πιάτα σε ένα παγκοσμίου φήμης εστιατόριο στο κέντρο της Λίμα. Ναι, αυτό θα επιβραδύνει επιτέλους τον απάνθρωπο ρυθμό του χρόνου.

Αλλά αυτό σημαίνει ότι θα κινηθείς προς ένα άδικο, δαπανηρό και τελικά ανέφικτο κυνήγι του καινούργιου. Μπορεί μέχρι τη μέση ηλικία να έχεις δει πολλά πράγματα, αλλά, ευτυχώς για σένα, είναι απίθανο να έχεις παρατηρήσει στ’αλήθεια τα περισσότερα από αυτά.

Το πιο πιθανό να έχεις ρίξει μερικές βιαστικές ματιές στα θαύματα της ύπαρξης που βρίσκονται κάτω από τη μύτη σου και να υποθέτεις, πολύ άδικα, ότι ξέρεις όλα όσα πρέπει να ξέρεις γι’ αυτά. Πιστεύεις ότι καταλαβαίνεις την πόλη στην οποία ζεις και τους ανθρώπους με τους οποίους αλληλεπιδράς. Φαντάζεσαι ότι είσαι λίγο πολύ το σημείο αναφοράς των πάντων. Φυσικά, όμως, δεν συμβαίνει αυτό. Μόλις έξυσες την επιφάνεια. Βαρέθηκες έναν κόσμο που δεν έχεις αρχίσει καν να μελετάς. Και αυτός, μεταξύ άλλων, είναι ο λόγος που χρόνος σου που περνάει τόσο γρήγορα.

Μάθε από τους καλλιτέχνες. 

Οι πρωτοπόροι στο να κάνουν τη ζωή να μετράει περισσότερο δεν είναι προφανώς οι διαιτολόγοι, αλλά οι καλλιτέχνες. Ακόμα και αν τη βαριέσαι αφόρητα, η τέχνη είναι το ένα εργαλείο που σου θυμίζει πάντα πόσα λίγα έχεις κατανοήσει και παρατηρήσει. Σε επαναφέρει στα συνηθισμένα πράγματα. Σου ανοίγει ξανά τα μάτια στη λανθάνουσα ομορφιά γύρω σου και αναζωπυρώνει το ενδιαφέρον για ακριβώς αυτούς τους τομείς της ζωής σου με τους οποίους σταμάτησες να ασχολείσαι. Σε βοηθά να ανακτήσεις κάποια από αυτήν την μανιακή περιέργεια που είχες σαν παιδί.

Δεν χρειάζεται φυσικά να παράγεις τέχνη για να μάθεις το πιο πολύτιμο μάθημα των καλλιτεχνών, το οποίο είναι να παρατηρείς σωστά, να ζεις με τα μάτια ανοιχτά – και έτσι, στην πορεία, να απολαμβάνεις το χρόνο. Χωρίς καμία πρόθεση να δημιουργήσεις κάτι που θα μπορούσε να τοποθετηθεί σε μια γκαλερί ή στο Netflix, θα μπορούσες – σαν μέρος ενός στόχου να ζεις πιο πολύ στο παρόν – να κάνεις μια βόλτα σε ένα άγνωστο μέρος της πόλης, να ρωτήσεις έναν παλιό φίλο για μια πλευρά της ζωής του που ποτέ δεν τόλμησες να εξερευνήσεις ή να κρατήσεις τον σύντροφό σου με έναν τρόπο που δεν δοκιμάσες ποτέ πριν. Πρέπει να πάσχεις από σοβαρή έλλειψη φαντασίας για να πιστεύεις ότι πρέπει να πας στο Μάτσου Πίτσου για να βρεις κάτι νέο.

Παρατήρησε ξανά όσα έχεις ήδη δει.

Στο μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι Ο Ηλίθιος (εδώ δωρεάν) ένας φυλακισμένος καταδικάζεται ξαφνικά σε θάνατο και του λένε ότι του έχουν απομείνει λίγα μόνο λεπτά για να ζήσει. “Τι θα γινόταν αν δεν πεθάνω!”, αναφωνεί! “Τι θα γινόταν αν μου δοθεί ξανά η ζωή! Θα μετατρέψω ένα ολόκληρο λεπτό σε δεκαετία”. Αντιμέτωπος με την απώλεια της ζωής του, ο φτωχός αναγνωρίζει ότι κάθε λεπτό θα μπορούσε να μετατραπεί σε αιώνες χρόνου, με αρκετή φαντασία και εκτίμηση.

Είναι λογικό να προσπαθείς να ζήσεις μια μακρύτερη, μεγαλύτερη ζωή. Αλλά μπορεί να βασίζεσαι σε μια ανακριβή αντίληψη του τι σημαίνει αυτό στην πραγματικότητα. Ίσως έχει έρθει η ώρα να αναδιαπραγματευτείς τη σχέση σου με το χρόνο. Θα πρέπει να στοχεύεις να ζεις το είδος της ζωής που ένας πεντάχρονος ξέρει ακριβώς πώς να ζήσει, χωρίς τις συμβουλές μας.

Όταν νιώσεις ότι η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει, δεν χρειάζεται να πασχίσεις να προσθέσεις χρόνια. Αρκεί να συμπυκνώσεις το χρόνο που σου έχει μείνει διασφαλίζοντας ότι θα ζεις κάθε μέρα συνειδητά. Δεν είναι αμπελοφιλοσοφία (η επιστήμη πίσω του). Και μπορείς να το κάνεις μέσα από έναν τόσο απλό ελιγμό: αρχίζοντας να παρατηρείς, στ’ αλήθεια όμως αυτή τη φορά, όλα όσα έχεις δει ήδη και μόνο.


Απόδοση βασισμένη στο Time is running out του εξαιρετικού The School of Life (αυτό το κιτ είναι μια καλή αγορά) και εμπνευσμένη από το editorial της Arianna Huffington για το εβδομαδιαίο της newsletter (γράψου). Η μουσική είναι των άπαικτων synth-pop Αυστραλών Cut Copy.

Κατηγορίες
ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Πρόσοχή! Σπάει εύκολα.

Μάθε τι να κάνεις όταν όλα γύρω σου είναι τόσο εύθραυστα μέσα από μια αληθινή ιστορία γεμάτη παραλληλισμούς.

Ο νόμος του Murphy.

“Το μέλλον θα μας θαυμάζει, όπως έχει μείνει έκθαμβο το παρόν”, δήλωνε ο Περικλής, αυτός ο μεγάλος Αθηναίος πολιτικός χωρίς καμία μετριοφροσύνη στο διάσημο επικήδειο του για τους στρατιώτες που πέθαναν στη μάχη το χειμώνα του 430 π.Χ. Ως συνήθως, δεν είχε άδικο.

Ακόμα και σήμερα γιορτάζουμε την αρχιτεκτονική λαμπρότητα της αρχαίας Αθήνας (ένα ταξίδι στο Βερολίνο ή στη Washington, DC με την έντονη Αθηναϊκή επιρροή, αρκεί για να σε πείσει, και αν σου πέφτουν μακριά, πήγαινε μέχρι το Μουσείο της Ακρόπολης), σκηνοθετούμε τις τραγωδίες αλλά και τις κωμωδίες της, και θαυμάζουμε ότι πέτυχε η δημοκρατία της, η πρώτη στον κόσμο: τη συμμετοχική διακυβέρνηση, την ίση μεταχείριση ενώπιον του νόμου και την ανοχή στην προσωπική ζωή των άλλων.

Όμως, όπως ο νόμος του Murphy απαρέγκλιτα ορίζει, ότι είναι να πάει στραβά θα πάει στραβά. Αμέσως μετά από αυτή την δήλωση (έχετε κάποια πιό σύγχρονη λέξη για αυτήν άραγε;), αυτή η εξαίσια original δημοκρατία αρρώστησε βαριά η ίδια. Το 429 π.Χ., μόλις ένα χρόνο μετά, η Αθήνα σχεδόν καταστράφηκε από μια μυστηριώδη επιδημία. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν, σχεδόν το ένα τρίτο των Αθηναίων. Η κοινωνία διαλύθηκε. Και ο στρατός, που ήταν στα αρχικά στάδια της προετοιμασίας για τον εικοσαετή πόλεμο εναντίον του ορκισμένου εχθρού της πόλης, τη Σπάρτη, εξαντλήθηκε πριν καν αρχίσει να πολεμάει.

Αυτές οι συνθήκες συνέβαλαν στην καταστροφική ήττα της Αθήνας, το 404 π.Χ., από τους σκληροτράχηλους (ew!, αλλά υγιέστερους) Σπαρτιάτες, οι οποίοι διέλυσαν τα τείχη της πόλης και επέβαλαν μια βραχύβια αλλά αιματηρή ολιγαρχία. Μεταξύ αυτών που πέθαναν από αυτή την επιδημία ήταν ο Περικλής και οι δυο γιοι του.

Δυο χιλιάδες χρόνια μετά, αυτή η ιστορία μας υπενθυμίζει ότι η κληρονομιά του θαύματος της Αθήνας περιέχει μια προειδοποίηση. Την αποτυχία της απόλυτης δημοκρατικής κοινωνίας να αντιμετωπίσει μια θανατηφόρα επιδημία. Είναι ένα μοντέλο για το πώς ξεκινά μια δημοκρατία και για το πως καταρρέει.

Ο Θουκυδίδης σαν αναπάντεχο role model.

Τα περισσότερα από αυτά που γνωρίζουμε για την επιδημία προέρχονται από το λαμπρό αθηναίο ιστορικό Θουκυδίδη, τον οποίο θεωρούν οι ιστορικοί ως την καλύτερη πηγή για την Αθήνα της εποχής του Περικλή. Δεν θα εκπλαγείς, αν σου πω ότι η δουλειά του διαβάζεται μέχρι σήμερα και έγινε εξαιρετικά δημοφιλής (και στην Ελλάδα) κατά τη διάρκεια της καραντίνας λόγω κοροναϊού. “Η δουλειά μου δεν έχει σχεδιαστεί για να ανταποκρίνεται στα γούστα ενός σύγχρονου κοινού”, γράφει, με μηδενική ταπεινότητα, “αλλά για να διαρκέσει για πάντα.”. Το βιβλίο του “Η ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου” είναι μια ψυχρή αφήγηση της καταστροφικής σύγκρουσης μεταξύ της δημοκρατικής Αθήνας και της στρατιωτικής Σπάρτης. Το βιβλίο, αν και ημιτελές, τον καθιέρωσε ως ιδρυτή της συστηματικής μελέτης των διεθνών σχέσεων. Μεταφράστηκε στα Αγγλικά το 1628 από τον Thomas Hobbes. Έκτοτε αναφέρεται από αρχηγούς κρατών από τον Woodrow Wilson έως τον Xi Jinping (και μπόλικους Έλληνες πολιτικούς).

Σε ένα βιβλίο γεμάτο μάχες, κατακτήσεις και σφαγές, η αφήγηση του Θουκυδίδη για την επιδημία είναι ιδιαίτερα τρομακτική. “Οι λέξεις αποτυγχάνουν, όταν κάποιος προσπαθεί να δώσει μια γενική εικόνα αυτής της ασθένειας και για τα δεινά των ατόμων. Μου φαίνεται ότι είναι σχεδόν πέρα ​​από την ικανότητα της ανθρώπινης φύσης να αντέξει τον πόνο”. Ο Θουκυδίδης ανήκε στους τυχερούς. Κόλλησε και ο ίδιος αλλά επέζησε, όπως σημειώνει στα γρήγορα.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε βδομάδα στο email σου.


Μια βάρβαρη επιδημία.

Κανείς δεν ξέρει τι ήταν τελικά η επιδημία, αν και επιδημιολόγοι που μελετούν την αρχαιότητα εξακολουθούν να συζητούν την αιτία της. Μπορεί να ήταν ευλογιά, μια μυκητιασική δηλητηρίαση που ονομάζεται εργοτισμός ή κάτι χειρότερο και από τα δύο. Το 1985, ένα άρθρο του πολύ σημαντικού ιατρικού περιοδικού New England Journal of Medicine υποστήριξε ότι ήταν ένας συνδυασμός γρίπης και σταφυλόκοκκου, που ονομάστηκε (εύγλωττα) «σύνδρομο Θουκυδίδη». Λίγα χρόνια μετά, το 1994, η Αμερικανική Εφημερίδα της Επιδημιολογίας απέρριψε αυτή τη διάγνωση, προτείνοντας, αντ ‘αυτού, τύφο, άνθρακα, ή ίσως «έναν πιθανώς εκρηκτικό αναπνευστικό παράγοντα».

Ό,τι κι αν ήταν, ήταν μια σκέτη φρίκη. Όπως καταγράφει ο Θουκυδίδης, με κλινική λεπτομέρεια, οι άνθρωποι αισθάνονταν ξαφνικά τα κεφάλια τους να καίνε. Τα μάτια τους να κοκκινίζουν. Τις γλώσσες και τα στόματά τους να αιμορραγούν. Στη συνέχεια ερχόταν βήχας, πόνος στο στομάχι, διάρροια και “εμετός κάθε είδους χολής που είχε ανακαλυφθεί από το ιατρικό επάγγελμα. Το δέρμα γινόταν κοκκινωπό με φλύκταινες και έλκη, ενώ οι ασθενείς βύθιζαν τα κεφάλια τους στις δεξαμενές της πόλης προσπαθώντας να σβήσουν μια ακόρεστη δίψα”, ενδεχομένως μολύνοντας την παροχή νερού. Οι περισσότεροι πέθαναν μετά από μόλις μια εβδομάδα αφήνοντας την πόλη καλυμμένη με πτώματα.

Ήταν μια περίοδος που οι Αθηναίοι είχαν ήδη μετεγκατασταθεί από τα προάστια στην πόλη ως μέτρο πολέμου. Και οι φοβισμένοι άνθρωποι που ήρθαν από την ύπαιθρο την πλήρωσαν περισσότερο, δημιουργώντας συνθήκες που γνωρίζουμε ότι ευνοούν τη μετάδοση. Οι Αθηναίοι γιατροί το έφεραν βάρος: «Τρομερό… το θέαμα ανθρώπων που πεθαίνουν σαν πρόβατα». Ούτε η ιατρική ούτε, φυσικά, “η …κτηνοτροφία” βοήθησαν. Οι συμβουλές ασθενών που την ξεπερασαν αγνοήθηκαν. Ακόμα και η προσευχή στους ναούς, “με άσκοπες πίτες”  όπως παρατήρησε ο Θουκυδίδης, σύντομα εγκαταλείφθηκε.

Η αρχή του τέλους μιας δημοκρατίας.

Ο γλαφυρός επικήδειος του Περικλή είναι ένα από τα πιο διάσημα εδάφια του Θουκυδίδη. Ο πολιτικός επαίνεσε την Αθήνα για την ελευθερία και τις δημοκρατικές συζητήσεις της, ενώ υπερασπίστηκε την ολοένα και πιο καταπιεστική αυτοκρατορία της. (Η Αθήνα ήταν μόνο μια δημοκρατία για ενήλικες, άντρες πολίτες αθηναϊκής καταγωγής, όχι για γυναίκες ή σκλάβους, ή για ξένους που ζούσαν υπό αυτοκρατορική κυριαρχία.) Αυτό το μήνυμα έμεινε στην ιστορία. Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, τα λεωφορεία του Λονδίνου μετέφεραν αφίσες με αποσπάσματα από το ομιλία και το 2012, ένα μνημείο στο κεντρικό Λονδίνο της RAF Bomber Command αφιερώθηκε σε ένα απόσπασμα από αυτήν.

Αλλά το χρονικό του Θουκυδίδη για το τι συνέβη αμέσως μετά την κηδεία του Περικλή είναι για πολλούς όλα τα λεφτά. Χωρίς άλλο, πρέπει να είναι τόσο ανθεκτικό όσο η ίδια η ομιλία. “Η καταστροφή ήταν τόσο συντριπτική που οι άντρες, χωρίς να γνωρίζουν τι συνέβαινε δίπλα τους, γίνονταν από τη μια μέρα στην άλλη αδιάφοροι για κάθε κανόνα θρησκείας ή νόμου”, έγραψε ο Θουκυδίδης.

Οι άλλοτε νομοταγείς Αθηναίοι, που δεν περίμεναν πλέον να ζήσουν αρκετά για να αντιμετωπίσουν τιμωρίες για ενδεχόμενα εγκλήματα, βυθίστηκαν σε «μια κατάσταση άνευ προηγουμένου ανομίας». Δεν μπορούσαν καν να αφήσουν τους νεκρούς τους να αναπαυθούν με σεβασμό. Αντ ‘αυτού, οι επιζώντες βεβήλωναν καύσεις νεκρών, προσθέτοντας φίλους και συγγενείς στη φωτιά που είχε ανάψει για άλλους. Και με το φάντασμα της θνησιμότητας να πλανάται πάνω από την πόλη, ζούσαν μόνο για το παρόν. “Την ευχαρίστηση της στιγμής και ό,τι μπορεί να συμβάλει πιθανώς σε αυτήν την ευχαρίστηση. Κανένας φόβος για θεό ή νόμο του ανθρώπου δεν είχε επιρροή και δεν τους συγκρατούσε.”

Πολλοί Αθηναίοι απέδωσαν την καταστροφή στους Σπαρτιάτες εχθρούς τους, διαδίδοντας σκοτεινές φήμες για δηλητηριασμένες δεξαμενές. Ωστόσο, ο Θουκυδίδης απέρριψε γρήγορα αυτές τις εικασίες. Σε τελική ανάλυση, η Αθήνα ήταν μια ναυτική δύναμη, μια αυτοκρατορική πρωτεύουσα και μια εμπορική πόλη της οποίας οι στόλοι όργωναν ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο. Η μετάδοση, έγραψε, πιθανότατα εξαπλώθηκε από την Αιθιοπία στη Λιβύη και στην Περσία πριν φτάσει τελικά στην Ελλάδα, όπου η Αθήνα – ένα παγκόσμιο λιμάνι για εμπορικά πλοία – ήταν η πρώτη στάση του.

Και μόλις έφτασε και η ζημιά να ξεπερνά κάθε όριο, άρχισε να τραυματίζει και την ίδια τη δημοκρατία. Ειρωνικά ήταν η ευμάρεια που την έφερε που την προ(σ)κάλεσε. Στη «Πολιτεία» του Πλάτωνα που γράφτηκε δεκαετίες μετά την επιδημία, ο Σωκράτης προειδοποιεί ότι η δημοκρατία θα αποσυντεθεί σε τυραννία.

Ο Θουκυδίδης την κατέγραψε να γλιστράει σιγά σιγά σε διαφωνίες, ανοησίες και δημαγωγίες. Μόνο κάποιος της νοημοσύνης και της ακεραιότητας του Περικλή, λέει ο Θουκυδίδης, «θα μπορούσε να σεβαστεί την ελευθερία των ανθρώπων και ταυτόχρονα να τους κρατήσει υπό έλεγχο». Ο θάνατός του άφησε την αθηναϊκή δημοκρατία στα χέρια των αυτοεξυπηρετούμενων κακοποιών, όπως ο Αλκιβιάδης, ο οποίος αργότερα προώθησε ένα ολιγαρχικό πραξικόπημα, και δημαγωγούς όπως ο Κλέων, τον οποίο ο Θουκυδίδης περιφρονούσε ως «αξιοσημείωτο μεταξύ των Αθηναίων για τη βία του χαρακτήρα του».

Ένα μάθημα για το παρόν και το μέλλον.

Για όσους ελπίζουν ότι η δημοκρατία είναι το καλύτερο σύστημα για την αντιμετώπιση της τρέχουσας πανδημίας κοροναϊού, η αθηναϊκή καταστροφή αποτελεί μια συνταρακτική προειδοποίηση. Όπως γνώριζε ο Πλάτων, τα πολιτικά καθεστώτα είναι τόσο εύθραυστα όσο οποιαδήποτε άλλη ανθρώπινη δομή και όλα πέφτουν στο χρόνο. Η επιδημία διέλυσε την Αθήνα για πολλά χρόνια – ο Θουκυδίδης υπολόγισε ότι χρειάστηκαν δεκαπέντε χρόνια για να ανακάμψει. Αλλά ο λογαριασμός του δείχνει ότι η ζημιά στη δημοκρατία κράτησε πολύ περισσότερο. Οι ομοιότητες με το σήμερα δεν διαφέρουν πολύ.

Είναι μια ιστορία χωρίς χαρούμενο τέλος, αλλά, διαβάζοντας τον απολογισμό του Θουκυδίδη για την επιδημία ενώ βρισκόμουν κλειδωμένος στο σπίτι, πολλές φορές βρήκα τον ψυχρό ιστορικό του παρελθόντος αλλόκοτα συγκινητικό.

Ήταν πολύ ακαδημαϊκός για να αποδώσει την επιδημία στους Σπαρτιάτες. Μια αρχαία επίπληξη σήμερα σε εκείνους που προσπαθούν να κατηγορήσουν τους ξένους αντιπάλους τους. Με τον ίδιο τρόπο οι πολιτικοί που αναζητούν αποδιοπομπαίους τράγους θα ήταν συνετό να θυμούνται ξανά τον Περικλή, ο οποίος είπε, πολύ πριν από την επιδημία, “Αυτό που φοβάμαι δεν είναι η δύναμη του εχθρού, αλλά τα δικά μας λάθη.”

Ο Θουκυδίδης διατήρησε την λογική προσέγγιση ενός ορθολογιστή ιστορικού και για τον πόλεμο και την επιδημία. Σε αντίθεση με σύγχρονούς του Αθηναίους δραματουργούς, δεν της έδωσε μεταφορική σημασία όπως το να αποδοθεί στους Θεούς σαν τιμωρία. Η επιδημία ήταν απλώς μια επιδημία. Επιβεβαιώνοντάς την σαν ασθένεια, «έθεσε προσεκτικά τα συμπτώματα, η γνώση των οποίων θα έκανε ίσως δυνατό, να αναγνωριστεί εύκολα στο μέλλον, αν τύχαινε ποτέ να ξεσπάσει ξανά».

Η αρχαία λογική ανάλυσή του για την επιδημία και την καταστροφή που προκάλεσε μας προσφέρει σήμερα ελπίδα και θαυμασμό. Ναι, όσο θα υπάρχουν επιδημίες, θα υπάρχουν άνθρωποι φοβισμένοι αλλά και τόσο γενναίοι ταυτόχρονα. Θα χρησιμοποιούν τη λογική για να αντλήσουμε πολύτιμα μαθήματα, που θα μας φωτίζουν το μέλλον και θα μας βοηθούν να καταλάβουμε το παρόν.


Απόδοση βασισμένη στο The Athenian Plague, a Cautionary Tale of Democracy’s Fragility του Gary Bass για το The New Yorker. Είναι καθηγητής πολιτικής και διεθνών υποθέσεων στο Princeton και εξαιρετικά επιτυχημένος συγγραφέας πολλών βιβλίων.Tο The Blood Telegram: Nixon, Kissinger και a Forgotten Genocide ξεχωρίζει. Η μουσική είναι από την τόσο ταλαντούχα Αμερικάνικη indie rock band Car Seat Headrest.

Κατηγορίες
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Δεν ήταν (ποτέ) διαβολικοί.

Τι να κάνεις όταν νιώθεις τόσο (μα τόσο) αρνητικά για τους γονείς σου.

1. Όποτε είναι δυνατόν πρέπει, απλά, να τους λυπάσαι.

Το πιθανότερο είναι ότι οι γονείς σου δεν ήταν διαβολικοί. Απλά ήταν (σε κάποιο βαθμό) ανίκανοι και πάλευαν ταυτόχρονα με τα δικά τους θέματα και τις δικές τους παιδικές ηλικίες. Δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι πέρναγες εσύ, το παιδί τους. 

Υπερβάλεις τις περιορισμένες δυνατότητες τους, αν τους θυμάσαι σαν τέρατα ή σαν αποφασισμένους να σε καταστρέψουν. Ήταν και οι ίδιοι πληγωμένοι άνθρωποι, που με τον τρόπο τους έκαναν ότι μπορούσαν. 

Μπορεί, τότε, να έμοιαζαν αυταρχικοί, απεχθείς, και με μοναδική αποστολή να σε εκμεταλλευτούν και να σε τορπιλίσουν, αλλά (το πιθανότερο) δεν ήταν έτσι. Ήταν απλά βαθιά εύθραυστα όντα, ανίκανα να περιποιηθούν ακόμα και τους εαυτούς τους, πόσο μάλλον εσένα. Χωρίς αυτό να είναι συγχωροχάρτι για τα εγκλήματα που διέπραξαν στο όνομα σου, οφείλουμε, όποτε αυτό είναι δυνατό, να δείχνουμε συμπόνια απέναντι τους.

2. Αποδέξου την οργή σου.

Για να γιάνεις, πρέπει να αρχίσεις από κάπου, και το καλύτερο σημείο είναι το να αποδεχτείς μια και καλή το θυμό σου. Είναι εκεί στην καρδιά σου και είναι αληθινός. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να ζήσεις μαζί του για πάντα.

Τόσοι πολλοί ανάμεσά μας δεν μπορούν καν να θυμηθούν τις παιδικές τους ηλικίες και δηλώνουν ότι “όλα ήταν μια χαρά”. Το να ξέρεις ότι “δεν ήταν όλα μια χαρά” και να είσαι αποφασισμένος να μάθεις περισσότερα είναι η αρχή ενός ταξιδιού που μια μέρα θα σε απελευθερώσει (ευτυχώς όχι όπως “η εργασία”). Η ψυχοθεραπεία (ίσως) θα βοηθήσει, όταν (και αν) είσαι έτοιμος για αυτή.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε βδομάδα στο email σου.


3. Τίποτα δεν πιάνει; Απλά, χέσε – επιτέλους – τους γονείς σου.

Μπορείς να τους ξεπεράσεις, δεν χρειάζεται να παραμείνεις για πάντα κολλημένος στην ποιότητα της φροντίδας που έλαβες τα πρώτα σου χρόνια. Έχεις, από τη φύση σου, την ικανότητα να είσαι ο γονιός του εαυτού σου. Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να καθησυχάσεις τον εαυτό σου ακόμα και στις πιο δυσάρεστες στιγμές, να ερμηνεύσεις τις δυσκολίες σου με φαντασία και καλοσύνη και να ενθαρρύνεις το είναι σου μπροστά στο άγχος και τις πιο σκληρές απώλειες. Τα πιο ήρεμα, έμπειρα κομμάτια της ψυχής σου θα ημερεύουν πάντα τα πιο ανήσυχα και στεναχωρημένα.

Όλα αυτά είναι ότι κάνουν οι γονείς για τα παιδιά τους, αλλά ακόμα και αν δε συνέβη σε σένα, μπορείς τώρα – στην ενηλικίωση – να το προσφέρεις στον εαυτό σου. Η μια πλευρά του μυαλού μπορεί να μιλήσει στην άλλη, η μια πλευρά μπορεί να είναι το ισορροπημένο, ανθεκτικό, ψυχικά υγιές αντίβαρο απέναντι στην ανώριμη, τραυματισμένη πλευρά του εαυτού σου.

4. Πιάσε τον χώρο που άφησαν οι γονείς σου κενό.

Δεν χρειάζεται να περιορίζεις τις προσδοκίες σου σε αυτούς που υποτίθεται ότι θα σε φρόντιζαν. Μπορείς – μεταφορικά – να πάρεις ο ίδιος τον εαυτό σου μια αγκαλιά. Η εμπειρία σου από τις αδυναμίες των γονιών σου θα πάει χαμένη αν μείνει στο επίπεδο της κριτικής. Οφείλει να γίνει το αρχέτυπο για ένα πολύ πιο χρήσιμο έργο: τη δημιουργία ενός εσωτερικού, “ιδανικού” γονιού που θα σε περιποιείται και θα σου συμπεριφέρεται με όλους τους τρόπους ο αληθινός γονιός σου θα έπρεπε, αλλά ποτέ δεν κατάφερε.


Απόδοση βασισμένη στο “I resent my parents so much” του The School of Life (μια καλή επένδυση, αγόρασε το). H μουσική είναι του αξεπέραστου virtual band Gorillaz (στίχοι).

Κατηγορίες
ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Η μόνη συμβουλή που χρειάζεσαι.

Πως να σταματήσεις να δίνεις (ή να παίρνεις) κακές συμβουλές, ακόμα και στον εαυτό σου.

Συμβαίνει σε όλους (δηλαδή και σε σένα).

Όταν απευθύνεσαι σε άλλους για συμβουλές σχετικά με σημαντικές αποφάσεις, πρέπει να είσαι προετοιμασμένος ότι μπορεί να παραστρατήσεις. Τα παραδείγματα είναι πολλά και διάσημα. Ο πατέρας του Warren Buffett, από τους πιο πλούσιους ανθρώπους, τον αποθάρρυνε από το να ασχοληθεί με μετοχές. Ο αδελφός και η σύζυγος του Walt Disney προσπάθησαν να τον πείσουν  να μην κάνει τη “Χιονάτη”, το αριστούργημα που τον εκτόξευσε. Και σε μια ερευνα στο Twitter για το ποια ήταν η χειρότερη συμβουλή που έχεις ποτέ λάβει, η απάντηση της Monica Lewinsky ήταν όλα τα λεφτά. Ο μέντοράς της, της είχε πει ότι “η πρακτική άσκηση στο Λευκό Οίκο θα είναι καταπληκτική για το βιογραφικό σου”.

Γιατί τόσες πολλές συμβουλές αποπροσανατολίζουν;

Το πρόβλημα ξεκινά με το ποιους προσεγγίζεις για συμβουλές: Συχνά αρχίζεις με τις λάθος πηγές. Για παράδειγμα, όλοι μας έχουμε βασιστεί (και στη συνέχεια κατηγορήσει αμείλικτα) σε γονείς και παππούδες για καθοδήγηση σε ζητήματα καριέρας. Ξεχνάμε ότι αυτοί μεγάλωσαν σε μια εποχή που ήταν συνηθισμένο να περνάς όλη σου την καριέρα στην ίδια εταιρία. “Σήμερα, η πραγματικότητα αλλάζει τόσο γρήγορα που οι άνθρωποι γίνονται καθημερινά, μέσα από συμβουλές, σοφότεροι για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια», είπε ο Tim Urban του WaitButWhy στο εξαιρετικό WorkLife του Adam Grant. “Ναι, υπάρχουν φορές που πρέπει να ακούς τη γιαγιά σου, αλλά η καριέρα δεν είναι μία από αυτές».

Και εδώ είναι το κλειδί του προβλήματος. Αν και στις έρευνες δηλώνουμε ότι θέλουμε συμβουλές από έμπειρα άτομα καταλήγουμε να προσεγγίζουμε αυτούς που είναι ενθουσιώδεις και προσιτοί. Συμβαίνει παντού, ακόμα και στις καλύτερες οικογένειες. Στα νοσοκομεία, διαπιστώσαμε ότι όταν οι γιατροί και οι νοσοκόμες χρειάζονται μια δεύτερη γνώμη (φυτό; να η έρευνα), στρέφονται στους πιο προσβάσιμους συναδέλφους τους αντί για τους πιο έμπειρους ειδικούς. Στις εταιρείες τεχνολογίας, τα στοιχεία δείχνουν ότι όταν οι μηχανικοί προσπαθούν να λύσουν κρίσιμα προβλήματα, ζητούν συμβουλές από τους συναδέλφους που τους αρέσουν περισσότερο, όχι από τους ικανότερους (δεν με πιστεύεις; δες την έρευνα). Και σε μια μελέτη εκατοντάδων τραγουδιστών για το πως επέλεξαν τον singing coach τους για το επικό reality τραγουδιού “The Voice” (ναι, έχει γίνει έρευνα και για αυτό), βρέθηκε ότι η πλειοψηφία των επίδοξων νικητών προτίμησε τους coaches που τους επαινούσαν αντί για τους coaches που είχαν βοηθήσει άλλους να κερδίσουν το διαγωνισμό.

Παρόλα αυτά, οι καλές συμβουλές δεν έρχονται με εγγύηση.

Ακόμα κι αν απευθυνθείς στα κατάλληλα άτομα, δεν μπορείς να είσαι σίγουρος ότι θα ξέρουν τι είναι σωστό για σένα. Ακόμα και οι καλύτεροι σύμβουλοι συχνά πέφτουν στην παγίδα που οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν Συνομιλητικό Ναρκισσισμό (ορισμός), εστιάζοντας τη συζήτηση στις προσωπικές τους προτιμήσεις και εμπειρίες αντί να να έρχονται στη θέση σου. Όσο περισσότερο ανησυχείς, τόσο πιο απίθανο είναι να παρατηρήσεις αυτές τις αδυναμίες. Το πολύ άγχος εμποδίζει την επεξεργασία πληροφοριών, κάνοντας δύσκολο ή και αδύνατο να διακρίνεις μεταξύ καλών και κακών συμβούλων και τις συγκρούσεις συμφερόντων με τους σχεδόν πάντα καλοπροαίρετους μέντορές σου.

Υπάρχει μια γρήγορη λύση σε αυτό το πρόβλημα. Όταν κάποιος έρχεται σε σένα για συμβουλές, μπορείς να αντισταθείς στην επιθυμία να του δώσεις μια και μόνο συμβουλή. Έτσι και αλλιώς, ο παραλήπτης σπάνια περιμένει να ακούσει τη σοφία σου. Περιμένει να μάθει περισσότερα για το πως θα προσέγγιζες ο ίδιος το θέμα. Περιμένει να ακούσει πως θα επέλεγες τα σωστά κριτήρια για να βρεθεί μια κάποια διέξοδος. Αντίθετα με τη λαϊκή σοφία, οι πιο καλοί σύμβουλοι δεν δίνουν γρήγορες λύσεις. Σε βοηθούν να δεις τα τυφλά σημεία στη σκέψη σου και να ιεραρχήσεις τις προτεραιότητές σου.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε βδομάδα στο email σου.


Έχεις παρατηρήσει ότι είσαι σοφότερος όταν δίνεις συμβουλές από ότι όταν τις παίρνεις;

Δεν είσαι ο μόνος. Στην ψυχολογία, ονομάζεται το Παράδοξο του Σολομώντα (έρευνα) και συμβαίνει επειδή έχεις τη σωστή απόσταση από τα προβλήματα των άλλων από ότι από τα δικά σου. Όταν κάνεις τις δικές σου επιλογές, τείνεις να υπερβάλεις με τους τρόπους που οι επιλογές σου διαφέρουν μεταξύ τους. Και κάπου εκεί το χάνεις, καθώς δεν μπορείς να διαχειριστείς μια τόσο λεπτομερή ανάλυση. Όταν όμως δίνεις συμβουλές σε άλλους, βλέπεις τη μεγάλη εικόνα. Αντί να προσπαθείς να σταθμίσεις όλες τις ασημαντότητες, βασίζεις τις συστάσεις σου στους δύο τρεις πιο σημαντικούς παράγοντες.

Το μάθημα εδώ είναι ότι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να λαμβάνεις καλύτερες συμβουλές είναι να δίνεις (μπόλικες). Οι ψυχολόγοι το ξέρουν εδώ και καιρό. Γινόμαστε σοφότεροι όταν σκεφτόμαστε τα δικά μας προβλήματα από την οπτική τρίτων, ώστε όχι απλά να ξέρουμε τι είναι το σωστό, αλλά και να το κάνουμε.

Το να δίνεις συμβουλές δεν σε βοηθά μόνο να παίρνεις καλύτερες αποφάσεις, σε βοηθά και να τις ακολουθείς.

Σε ένα πείραμα, όταν ανατέθηκε σε μαθητές γυμνασίου να δώσουν συμβουλές σε νεότερους μαθητές για το πώς να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους, ήταν οι δικοί τους βαθμοί που βελτιώθηκαν. Σε άλλα πειράματα, που εξέταζαν το αν λαμβάνεις καλές συμβουλές σε κινητοποιεί περισσότερο από οτιδήποτε, το αντίθετο βγήκε αληθινό. Ήταν αυτοί που έδιναν τις συμβουλές, όχι εκείνοι που τις άκουγαν, που κινητοποιήθηκαν. Αναζήτησαν δουλειές, εξοικονόμησαν χρήματα, έχασαν βάρος και έλεγξαν τους πειρασμούς τους.

Το συμπέρασμα είναι απλό, αλλά μοναχικό. Αν θες να παίρνεις καλύτερες αποφάσεις, ξεκίνα αναλογιζόμενος με το τι θα έλεγες σε κάποιον άλλο με μια παρόμοια ερώτηση. Άκουσε προσεκτικά τις συμβουλές που θα έδινες στους άλλους. Θα εκπλαγείς, αλλά συνήθως αυτή είναι και η μόνη συμβουλή που χρειάζεσαι.


Απόδοση βασισμένη στο άρθρο “We Get, and Give, Lots of Bad Advice. Here’s How to Stop.” του κορυφαίου οργανωσιακού ψυχολόγου Adam Grant, που είναι πίσω από το εξαιρετικό podcast WorkLife, για τους The New York Times. Η μουσική είναι από το project ηλεκτρονικής μουσικής TR/ST του Καναδού Robert Alfons.

Κατηγορίες
ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Η θεωρία της παράταιρης προσπάθειας.

Γιατί το σώμα σου εγκαταλείπει λίγο πριν φτάσεις ένα στόχο και άλλα μαθήματα αυτοπεποίθησης. 

Το έχεις ζήσει. 

Προπονείσαι για τον πρώτο σου αγώνα. Ετοιμάζεσαι να ανέβεις στη σκηνή για να μιλήσεις σε δεκάδες ξένους. Πρέπει να απαντήσεις σε ένα τεστ που θα καθορίσει την μελλοντική σου ζωή. Όποια και να είναι η σκηνή, είναι η αβεβαιότητα της προσπάθειας που φέρνει φόβο, νεύρα ακόμα και δάκρυα. Τί νομίζεις ότι είναι καλύτερο να κάνεις; Να αγνοήσεις τη δυσκολία και να πεις στον εαυτό σου ότι δεν θα πονέσει, θα τα καταφέρω. Ή να προετοιμαστείς ψυχολογικά για την προσπάθεια που ακολουθεί σαν να είναι η μεγαλύτερη δυσκολία που θα αντιμετωπίσεις.

Ευτυχώς για σένα, για μας, οι επιστήμονες έχουν μελετήσει αυτό το φαινόμενο (φυτό; διάβασε τη μελέτη) και έχουν απάντηση. Πάρε για παράδειγμα το πιο προσιτό σπορ, το τρέξιμο. Οι ερευνητές έχουν μια καλή εικόνα για το ρυθμό που θα αναπτύξεις σε μια διαδρομή. Βασίζεται στη σύγκριση της προσπάθειας που απαιτείται απέναντι σε αυτή που περίμενες ότι θα χρειαστεί. Και συνοψίζεται στο εξής απλό, μα εντελώς μη αυτονόητο, συμπέρασμα. Όταν η προσπάθεια που απαιτείται είναι δραματικά λιγότερη από ότι περίμενες, το σώμα σου επιταχύνει, όταν είναι δραματικά περισσότερη, επιβραδύνει.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε βδομάδα στο email σου.


Την αποκαλώ, χαριτολογώντας, θεωρία της παράταιρης προσπάθειας.

Βασικά λέει ότι όταν η προσπάθεια για οτιδήποτε (έναν αγώνα, μια σχολική εργασία, μια σχέση) διαφέρει από τις προσδοκίες σου, ο πιλότος (ο εγκέφαλος) αντιδρά και διορθώνει την πορεία με όλα του τα όπλα (ορμόνες, επίπεδα γλυκόζης, μυϊκός τόνος κτλ) σε βιολογικό επίπεδο. Ο βαθμός αντίδρασης του εγκεφάλου είναι γενικά ανάλογος με τη διαφορά. Μικρή διαφορά, μικρή προσαρμογή. Μεγάλη διαφορά, μεγάλη προσαρμογή. Και εδώ είναι το κλειδί της θεωρίας: υπάρχει μια λεπτή γραμμή στο επίπεδο της διαφοράς που όταν ξεπεραστεί, ο εγκέφαλος αντιδρά αναπάντεχα ανάποδα. Για παράδειγμα, αν πίστευες ότι το ποδοσφαιράκι με τους φίλους σου σήμερα το απόγευμα θα είναι παιχνιδάκι, και εξελιχθεί σε αγγούρι ο εγκέφαλος θα διαμαρτυρηθεί. Έι! Τι είναι αυτά; Αλλιώς μου τα’ χες πει. Δεν παίζω! Και το σώμα σου αντί να προσαρμοστεί στην αυξημένη προσπάθεια, θα σε εγκαταλείψει.

Μεγαλοφυές θα σκεφτείς! Άρα έχουμε την απάντηση. Αρκεί να περιμένεις πάντα το χειρότερο για να αποδίδεις καλύτερα. Κι όμως, λάθος. Όταν οι προσδοκίες ξεφύγουν τελείως προς το απίστευτα καλύτερο, τότε το μυαλό, μπαίνει στη δεν-αξίζει-τον-κόπο-να-ασχοληθώ διάθεση και πάλι εγκαταλείπει. Έτσι χάνουν οι ομάδες στα τελευταία λεπτά. Γι’αυτό εγκατέλειψες το διδακτορικό σου. Κάπως έτσι τελείωσε αναπάντεχα η σχέση σου.

Που μας φέρνει στο κυρίως πιάτο αυτής της αναλογίας. 

Είμαστε εθισμένοι να αντιμετωπίζουμε την αυτοπεποίθηση σαν νταηλίκι. Ένα μετάλλιο που μας πείθει συνεχώς ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όποια δυσκολία και να φέρει η ζωή στο δρόμο μας. Δεν είναι όμως έτσι. Η πραγματική αυτοπεποίθηση είναι η δυνατότητα να αγκαλιάζεις την πραγματικότητα για αυτό που ακριβώς είναι. Είναι η δεξιότητα του να μπορείς να μειώνεις την απόκλιση μεταξύ του τι νομίζεις ότι θα συμβεί (ή πρέπει να συμβεί ή σου αξίζει να συμβεί) και του τι συμβαίνει στα αλήθεια, ώστε μυαλό και σώμα να μπορούν να προετοιμαστούν αποτελεσματικά για μια αναλογική, όχι ασύμμετρη, απάντηση. Το εξαιρετικό The School of Life έχει υιοθετήσει αυτόν τον ορισμό. Μας λέει ότι “η δυνατότητα να πιστεύουμε στον εαυτό μας είναι σε τεράστιο βαθμό η αντανάκλαση της δυνατότητας να αντιλαμβανόμαστε τις πραγματικές διαστάσεις των δυσκολιών που θα αντιμετωπίσουμε.”

Αυτό είναι αλήθεια κάθε φορά που αξιολογούμε το πως αντιδρούμε σε μια απειλή.

Είναι εύκολο να λες ηρέμησε και να σνομπάρεις τους πανικοβλημένους, αλλά τι και αν οι άλλοι έχουν αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασής καλύτερα από ότι εσύ; Κάθε φορά που λες σε κάποιον να χαλαρώσει στέλνεις το αντιφατικό μήνυμα ότι είτε αντιδρά υπερβολικά είτε ότι τους κρύβεις κάτι. Για αυτό το αποτέλεσμα είναι συνήθως το αντίθετο από ότι ελπίζεις.

Υπάρχει μια λεπτή διαφορά μεταξύ πανικού και αυτοπεποίθησης και δεν είναι αυτή που νόμιζες τόσο καιρό. Αυτοπεποίθηση σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, να αποδέχεσαι την πραγματικότητα, όσο σκληρή και αν είναι, για αυτό ακριβώς που είναι. Δεν είναι εύκολο. Το λέει όμως και η θεωρία.


Βασισμένο σε άρθρα του Steve Magness για το email του Peak Performance (αξίζει τον κόπο να γραφτείς). Η μουσική είναι από το project Barbelle, του Σουηδού Claes Björklund, μέλος των iamamiwhoami.

Κατηγορίες
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Κόψε ξύλα. Κουβάλα νερό.

Πως να μάθεις να συνεχίζεις να προσπαθείς όταν όλα σου λένε ότι δεν πας πουθενά.

Η αγαπημένη μου άσκηση στο γυμναστήριο είναι το “κουβάλημα του αγρότη”.

Κρατάω ένα δύσκολο βάρος σε κάθε χέρι – για μένα αυτό είναι τα 45 κιλά – και προσπαθώ να περπατήσω σε σταθερή, όρθια στάση για 30 με 60 δευτερόλεπτα. Μια μέρα, ενώ ήμουν με τα φιλαράκια μου στο τοπικό σιδεράδικο και “κουβαλάγαμε”, ένας ηλικιωμένος κύριος με ρώτησε με ενθουσιασμό: Μα, τί είναι αυτό που κάνεις; Του εξήγησα γρήγορα ότι ο “αγρότης” (το χαϊδευτικό της άσκησης μας) ενεργοποιεί με μιας τη λαβή, τα χέρια, τα πόδια και το καρδιαγγειακό σύστημα – μια κομψή άσκηση για όλο το σώμα. Η απάντηση δεν του άρεσε. Γιατί να ταλαιπωρείται κανείς τόσο πολύ αγόρι μου, αναφώνησε αναφερόμενος στις δύο ώρες που ξόδευα σηκώνοντας σίδερα (και άλλα αντικείμενα) κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή πρωί. Δεν τον αδικώ. Ήταν καλή ερώτηση.

Τα οφέλη της άρσης βαρών στη σωματική και ψυχική υγεία είναι καλά τεκμηριωμένα. Η συγκεκριμένη άσκηση βοηθά να διατηρήσουμε τη μυϊκή μας μάζα καθώς γερνάμε, ενισχύει την κινητικότητα και προάγει τη μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία. Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να αυξάνει λίγο τις πιθανότητες για κατάθλιψη και υπερβολικό άγχος αλλά κάνει θαύματα για την πνευματική μας διαύγεια. Με λίγα λόγια μας κρατάει ζωντανούς και – συνήθως – πλήρεις.

Παρόλα αυτά, και ανεξάρτητα από τους λόγους για τους οποίους αρχίζει κάποιος να σηκώνει βάρη, οι πιο πολλοί κολλάνε με το άθλημα γιατί τους βοηθά να πετύχουν έναν – έναν οποιοδήποτε είναι η αλήθεια – στόχο. Για αυτούς, για μας, η άρση βαρών είναι αυτοσκοπός, μια μεταμορφωτική εμπειρία που υιοθετούμε κυρίως για το καταπραϋντικό αποτέλεσμα που έχει στην ψυχή μας. Τα βάρη μας δίνουν τη σπάνια ευκαιρία να κυνηγήσουμε ξεκάθαρα και μετρήσιμα αποτελέσματα που εξαρτώνται – επιτέλους! – στην ολότητά τους από εμάς. Και αυτό σε έναν κόσμο που ασφυκτιά από την έλλειψη αντικειμενικών κριτηρίων για την επιτυχία: Από το γραφείο, που η δυνατότητα να κάνουμε καλά τη δουλειά μας εξαρτάται σχεδόν εξολοκλήρου από εξωτερικούς παράγοντες όπως η γνώμη του αφεντικού ή η διάθεση των πελατών μας, μέχρι στα περισσότερα αθλήματα που το αποτέλεσμα εξαρτάται άλλοτε από τον καιρό, άλλοτε από τον εξοπλισμό και άλλοτε απλά από την απόδοση των συμπαικτών μας.

Στην αίθουσα με τα βάρη, όμως, είμαστε εμείς και η μπάρα.

Είτε θα τη σηκώσουμε, είτε όχι. Αν τα καταφέρουμε, έχει καλώς. Αν όχι, θα προπονηθούμε περισσότερο και θα προσπαθήσουμε ξανά. Κάποιες μέρες αυτή η προσπάθεια θα πάει καλά, κάποιες άλλες όχι. Αλλά ό,τι και να συμβεί με τον καιρό θα μάθουμε ότι σε αυτή τη ζωή παίρνουμε πίσω – συνήθως – ό,τι βάζουμε. Είναι τόσο απλό και τόσο δύσκολο. Μια τίμια συνειδητοποίηση απέναντι στον εαυτό μας που φέρνει τεράστια ικανοποίηση. Μια αλήθεια που μας βοηθά να αποκοιμηθούμε ευκολότερα τη νύχτα επειδή ξέρουμε ότι πετύχαμε κάτι το πραγματικό σε έναν κόσμο που ελάχιστα πράγματα είναι μετρήσιμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η πρόοδος θα συμβεί γρήγορα ή ότι θα είναι εκθετική. Το μυστικό είναι η υπομονή. Αν βιαστούμε ή το παίξουμε ήρωες, σχεδόν σίγουρα θα τραυματιστούμε. Η άρση βαρών, όπως και η ζωή, απαιτεί απλά να εμφανιζόμαστε κάθε μέρα και να κάνουμε πολύ μικρά, αλλά σταθερά βήματα προόδου που – ίσως – σε βάθος χρόνου θα αθροιστούν και θα οδηγήσουν σε μεγάλα αποτελέσματα.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε βδομάδα στο email σου.


Είτε μας αρέσει είτε όχι θα υπάρξουν πλατώ.

Είναι αυτά τα φρικτά, επίπεδα μέρη, στα οποία η πρόοδος σταματά και τα οποία η εμπειρία δείχνει ότι τείνουν να συμβούν ακριβώς πριν κάθε μεγάλο βήμα. Μέσα από την άρση βαρών μαθαίνουμε να τα αγκαλιάζουμε ή τέλος πάντων να τα αποδεχόμαστε. Πρόκειται για μια ανακάλυψη με επεκτάσεις πολύ πέρα από το γυμναστήριο. “Σε έναν κόσμο που αποθεώνει τις γρήγορες λύσεις ακούγεται ριζοσπαστικό,” λέει ο πρακτικός φιλόσοφος George Leonard, “αλλά για να εμπεδώσουμε οτιδήποτε το ουσιαστικό ή για να αλλάξουμε με τρόπο διαχρονικό, πρέπει να είμαστε διατεθημένοι να περάσουμε σχεδόν όλο μας το χρόνο σε αυτά τα πλατώ: Να μάθουμε να προσπαθούμε ακόμα και όταν όλα μας λένε ότι δεν πάμε πουθενά.

Για τους περισσότερους από μας, τα πλατώ είναι ένα είδος εφιαλτικού καθαρτηρίου. Αλλά για να ξεπεράσουμε τη μετριότητα – παντού, στο γράψιμο, στη δουλειά, στη σχέση – πρέπει να μάθουμε να αφιερώνουμε χρόνο. Η άρση βαρών τρίβει στη μούρη μας αυτήν την πραγματικότητα καθώς η πρόοδος, ή καλύτερα η έλλειψή της, είναι τόσο ενοχλητικά αντικειμενική. Ναι, μπορούμε να κάνουμε μικρές προσαρμογές και κάποιες από αυτές, που θα πάει, θα μας κάτσουν. Όμως τίποτα δεν θα έχει αποτέλεσμα αν δεν είμαστε παρόντες κάθε μέρα για να σηκώσουμε τα βάρη.

Εδώ όμως βρίσκεται το παράδοξο.

Αν το κάνουμε πολύ δυνατά ή πολύ συχνά θα έχουμε πρόβλημα: Ο μόνος τρόπος για να κάνεις ένα μυ δυνατότερο είναι να τον πιέσεις και μετά να τον αφήσεις να αναρρώσει. Με άλλα λόγια πρέπει να ισορροπήσεις την πίεση με την ξεκούραση. Οι επιστήμονες το αποκαλούν “προοδευτική υπερφόρτωση”. Πολύ στρες χωρίς ανάπαυση και το αποτέλεσμα είναι τραυματισμός ή εξάντληση. Πολύ ξεκούραση χωρίς στρες και το αποτέλεσμα είναι στασιμότητα. Η πρόοδος συμβαίνει μόνο όταν το γιν και το γιανγκ βρίσκονται σε αρμονία – άλλο ένα μάθημα από την άρση βαρών.

Ας μην κοροϊδευόμαστε, η άρση βαρών ακούγεται αφόρητα βαρετή: Οι ίδιες κινήσεις, οι ίδιες λαβές, οι ίδιοι άνθρωποι κάθε μέρα στο ίδιο γυμναστήριο. Αλλά αν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε αυτή την αντίληψη θα συνειδητοποιήσουμε ότι σαν δραστηριότητα περιέχει τα απαραίτητα συστατικά για να ανθίσουμε σαν άνθρωποι. Η παράδοση και δεκαετίες έρευνας στην ψυχολογία έχουν αναδείξει τρεις ανάγκες που χρειάζεται να εκπληρωθούν για να ευδοκιμήσει κάποιος.

Η άρση βαρών πληροί και τις τρεις.

1. Την ανάγκη του να μπορούμε να δρούμε ανεξάρτητα και να ελέγχουμε τις ενέργειές μας και τα αποτελέσματά τους.

2. Την ανάγκη του να βελτιωνόμαστε συνεχώς μέσα από ένα ξεκάθαρο δρόμο για τον οποίο αρκούν οι προσπάθειες μας και μόνο.

3. Την ανάγκη του να είμαστε μέλη μιας κοινότητας που εργάζεται για παρόμοιους με εμάς στόχους.

Καμία από αυτές δεν θα εκπληρωθεί μαγικά από την απόκτηση ενός βραβείου.

Πρόκειται απλά για μια ψευδαίσθηση που κυνηγάμε όλη την ώρα έξω από το γυμναστήριο. Το ζεν της άρσης βαρών – η χαρά, οι κερδισμένοι με πόνο κάλοι και η προσωπική ανάπτυξη – ζει στη διαδικασία, στο ταξίδι. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αν πετύχουμε το στόχο μας θα απολαύσουμε τη στιγμή, αλλά το πιο πιθανό είναι ότι θα επιστρέψουμε στις ίδιες κινήσεις, στις ίδιες λαβές, στους ίδιους ανθρώπους, στο ίδιο γυμναστήριο για την επόμενη προγραμματισμένη μας προπόνηση.

Υπάρχει μια παλιά παροιμία από την Ανατολή: Πριν από τη επιφοίτηση, κόψε ξύλα, κουβάλα νερό. Μετά τη επιφοίτηση, κόψε ξύλα, κουβάλα νερό. Είναι εξαιρετική συμβουλή για την άσκηση αλλά κυρίως για τη ζωή.


(Ξεδιάντροπη) απόδοση βασισμένη στo The Zen of Weight Lifting του Brad Stulberg για τους The New York Times. Κάντε μια χάρη στον εαυτό σας και διαβάστε τα βιβλία του Peak Performance και The Passion Paradox. Η μουσική είναι μια συνεργασία των M83 και Felsmann + Tiley.

Κατηγορίες
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Η μοναξιά θα είναι το βάρος σου.

Τι να κάνεις αν η (πραγματική) αγάπη δεν έρθει ποτέ για σένα.

Από την αρχή την περιμέναμε.

Την αγάπη, την αντιλαμβανόμασταν ενστικτωδώς πολύ πριν γίνει πιθανότητα. Ξέραμε ότι θα είναι συνδεδεμένη με το μοναδικό συναίσθημα του να μας καταλαβαίνουν ακριβώς για αυτό που είμαστε και ότι, επιτέλους, θα υπήρχε η πιθανότητα να μιλήσουμε με κάποιον χωρίς τον κίνδυνο να κριθούμε.

Αυτή η αγάπη θα ήταν μια συνωμοσία των δυο μας απέναντι στο σύμπαν. Μια σχέση που μόνο οι ανόητοι ή οι (πολύ) προκατειλημμένοι δεν θα καταλάβαιναν ότι στην ουσία της δεν είναι παρά μια επιβεβαίωση ότι είμαστε ζωντανοί. Θα είχε να κάνει με το να σου αρέσει ο άλλος τόσο (μα τόσο!) πολύ και με την (αληθινή) αποκάλυψη, ότι ένα τέτοιο συναίσθημα μπορεί να είναι αμοιβαίο. Σε τέτοιο βαθμό που να μπορείς να κάνεις τα πάντα μαζί του. Από νωρίς περιμέναμε ότι η αγάπη θα ήταν το καλύτερο κομμάτι της ενηλικίωσης και δεν είχαμε άδικο.

Στο όνομα της αγάπης βάλαμε τους εαυτούς μας σε απίθανες καταστάσεις. Πήγαμε πιο μακριά από ότι φανταζόμασταν. Αγοράσαμε ρούχα που δεν μας ταίριαζαν. Περάσαμε απρόβλεπτα πολύ χρόνο γύρω από τα μαλλιά μας και αγχωθήκαμε αφόρητα για τις πιο μικρές ατέλειες του δέρματος μας. Ήπιαμε κοκτέιλ σε εξωτικά (επικίνδυνα) χρώματα και καταλήξαμε, τις πρωινές ώρες, σε (εξωγήινα) περίεργα μέρη της πόλης, σε κρεβατοκάμαρες – στο καλό σενάριο – που ξέραμε εξαρχής ότι δεν είναι για μας, αλλά, ίσως, θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να πετύχουμε το στόχο μας. Μετά βγήκαμε ξανά με τους ίδιους ανθρώπους που ξέραμε ότι είναι προβληματικοί γιατί δεν θέλαμε να μας χαρακτηρίσουν σαν παράξενους. Δεν ήταν πάντα σωστές οι επιλογές μας. Στην πραγματικότητα ήταν σχεδόν πάντα λάθος. Αλλά διατηρήσαμε το ηθικό μας ακμαίο με την ακλόνητη πεποίθηση ότι στο τέλος όλα θα πάνε καλά.

Αλλά ο χρόνος πέρασε.

Πολλές δεκαετίες είναι πίσω μας πια. Σπαταλήσαμε πολύ καιρό σε προβληματικές καταστάσεις που έμοιαζαν, αλλά απείχαν, από αυτή την αγάπη που ψάχναμε και δεν μας επέτρεψαν να βρούμε τη φωνή μας. Και κάποια στιγμή, αποδεχτήκαμε κάτι για το οποίο ακόμα τρέμουμε, αργά το βράδυ, όταν το φως της ημέρας δεν μπορεί να μας κρίνει, ότι η αγάπη, αυτή η συγκεκριμένη αγάπη που ψάχναμε, παρά τις προσπάθειες μας, δεν θα έρθει για μας. Η ζωή μας θα τελειώσει χωρίς ποτέ να ζήσουμε αυτό που τόσο επιθυμούσαμε.

Οι λόγοι ήταν πολλοί και τελείως μπανάλ.

Έχω πολύπλοκο παρελθόν, περίεργα γούστα, δεν εμπιστεύομαι εύκολα, είμαι άσχημος, πολύ χοντρός, πολύ λεπτός, δεν είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τους σωστούς ανθρώπους, είμαι άτυχος. Και όσο και να προσπαθούμε, και η αλήθεια είναι ότι προσπαθήσαμε περισσότερο για από οτιδήποτε άλλο, δεν θα τα καταφέρουμε. Είναι μια πραγματικότητα που ποτέ δεν θα έρθει για μας.

Η συνειδητοποίηση αυτής της θλιβερής αλήθειας μπορεί να ξεκινήσει από μια ασήμαντη απογοήτευση: ένα πολλά υποσχόμενο ραντεβού που δεν εξελίχθηκε όπως θα θέλαμε ή μια γνωριμία που παρά τον αρχικό ενθουσιασμό δεν επικοινώνησε ποτέ μαζί μας. Αυτοί που σκότωσαν τη ρομαντική μας περιόδο, δεν μπορούν φυσικά να φανταστούν τι επίδραση θα είχαν πάνω μας. Σίγουρα δεν επιδίωξαν να μας βλάψουν. Δεν μπορούμε να τους μισήσουμε για μια άτυχη συγκυρία και ας ήταν αυτή ακριβώς η έλλειψη επιθυμίας προς το πρόσωπό μας που οδήγησε στην επίγνωση που τώρα απειλεί την ίδια τη λογική μας.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε εβδομάδα στο email σου.


Πίσω από την κουρτίνα του μυαλού μας οι σκηνές δεν είναι όμορφες.

Ευτυχώς που η ιδιωτικότητα μας προστατεύει από σκηνικά που θα θέλαμε (γρήγορα) να ξεχάσουμε. Γιατί θα υπάρξουν στιγμές απόλυτης απελπισίας με δάκρυα, πικρόχολες απορρίψεις των πάντων, μεμψιμοιρία και κουβέντες για εκδίκηση: Δεν αντέχω άλλο, αυτό με ξεπερνά, είναι τόσο άδικο.

Τα βράδια ειδικά η ελπίδα μας εγκαταλείπει: Θα τους δείξω εγώ, θα μετανιώσουν, θα τους λείψω. Αλλά φυσικά ποτέ δεν υλοποιούμε τις απειλές μας. Ποτέ δεν κάνουμε τίποτα το ανόητο. Είναι απλά ο τρόπος που το μυαλό μας αντιμετωπίζει καθημερινά την απίστευτη διάσταση μεταξύ του τρόπου που θα θέλαμε να είναι τα πράγματα και του τρόπου που είναι. Θα συμβιβαστούμε. Είμαστε, στο τέλος της ημέρας, πλάσματα που πάντα επιβιώνουν. Θέλουμε να νομίζουμε ότι δεν ξέρουμε τον τρόπο αλλά καθημερινά αποδεικνύουμε, παρά την οργή μας, το αντίθετο. Μπορούμε να χωνέψουμε και την πιο σκληρή ετυμηγορία. Από κατασκευής, είμαστε φτιαγμένοι να αποδεχόμαστε πάντα την καλύτερη επιλογή από τις εναλλακτικές μας. Οπότε προφανώς μπορούμε να ξεπεράσουμε και αυτή την κατακλυσμική έλλειψη αγάπης. Το χάραμα έρχεται κρύο και βαρύ, αλλά και καθησυχαστικό στη σοβαρή του μονοτονία. Θα φτιάξουμε το κρεβάτι, θα παραμερίσουμε τη θλίψη και θα συνεχίσουμε τη μέρα μας.

Υπάρχουν ευτυχώς μερικά πράγματα που μας καθησυχάζουν.

Πρώτο και σημαντικότερο, η οργισμένη μας περιφρόνηση. Ένα άει γαμήσου στο σύμπαν και σε όσους πλέκουν το εγκώμιο μιας εξιδανικευμένης πραγματικότητας που δεν μας αφορά. Ύστερα είναι ένα συγκεκριμένο είδος τέχνης, που φτιάχτηκε από μεγαλοφυείς καλλιτέχνες, που πέρασαν όση μοναξιά περνάμε και εμείς, που κατάλαβαν τη θλίψη μας πριν τη μάθουμε, μάστερς στο πένθος όπως οι STRFKR, οι White Lies, ακόμα και ο πιτσιρικάς Wethan, οι οποίοι μπορούν να εκφράσουν τα ταπεινά μας συναισθήματα με όρους υπερβατικούς και να μας μυήσουν στην πιο αξιοπρεπή μορφή της θλίψης. Ήταν και αυτοί εκεί που βρισκόμαστε και μας λένε με τον πιο αφαιρετικό τρόπο “ξέρω πως νιώθεις”.

Η μοναξιά θα είναι το βάρος μας, ένα είδος πένθους που θα κουβαλάμε από την αρχή της ενήλικης ζωής μας μέχρι το τέλος. Ένα πρόβλημα που θα έπρεπε να είχε εξαφανιστεί ωστόσο είναι ακόμα εδώ. Όμως, αυτό που έμοιαζε με μια δυσάρεστη, προσωρινή φάση εξελίχθηκε στο πιο βαθιά ανθρώπινο μας χαρακτηριστικό. Επιδιώξαμε την αγάπη και αυτή δεν ήρθε. Μια συνειδητοποίηση που θα μας λυτρώσει μόλις την αποδεχτούμε με ήρεμη και ατρόμητη ειλικρίνεια.


Απόδοση βασισμένη στο If Love Never Came του The Book of Life από την ομάδα του Alain de Botton. Μουσική από τον Αμερικάνο DJ Wethan και τους STRFKR.

Κατηγορίες
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Δεν είσαι το αφεντικό.

Πως να ξεπεράσεις μια κρίση όταν το μόνο πράγμα που ελέγχεις είναι ο εαυτός σου.

1. Κοίτα καλά στον καθρέφτη.

Είμαστε ένα ασυνήθιστο, εύθραυστο είδος σε μια γωνιά του σύμπαντος που έτυχε να έχει οξυγόνο. Η ύπαρξη μας και μόνο είναι ένα θαύμα. Δεν ήμασταν, ούτε θα γίνουμε ποτέ, οι απόλυτοι κύριοι της τύχης μας. Θα παραμείνουμε στο έλεος δυνάμεων, που δεν καταλαβαίνουμε και δεν ελέγχουμε. Είναι αναπόφευκτο: στο τέλος θα παραδοθούμε. Ας το κάνουμε απ’την αρχή με χάρη και αξιοπρέπεια.

2. Παραδέξου ότι μπορεί να χάσεις.

Σε αυτό το παιχνίδι η τράπουλα είναι εξαρχής σημαδεμένη. Είμαστε αδύναμοι μπροστά στα γεγονότα που εξελίσσονται, μπερδεμένοι παρά τους φοβερούς μας εγκεφάλους και ευάλωτοι σε κάτι τόσο μικρότερο από εμάς όπως τα μικρόβια.

3. Πέταξε ό,τι σε κρατάει πίσω.

Μας βαραίνουν και το ξέρουμε: Το κυνήγι της τελειότητας, η επιθυμία για μια ατσαλάκωτη ζωή, η πεποίθηση πως μια πορεία χωρίς σκαμπανεβάσματα είναι το κληρονομικό μας δικαίωμα. Ό,τι και να κάνουμε η ζωή θα συνεχίσει, τακτικά, να μας εκπλήσσει.

4. Μην το παίρνεις προσωπικά.

Δεν μας ξεχώρισαν, εμάς ειδικά. Τίποτα από αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο δεν γίνεται για να μας βασανίσει. Μπορεί να είμαστε τα θύματα, αλλά ποτέ δεν ήμασταν οι στόχοι.

5. Εμβάθυνε τις σχέσεις σου.

Περιβαλλόμαστε από σαστισμένους, σαν και μας, ανθρώπους, που διψούν για επαφή, και έναν πολιτισμό που χτίστηκε στη παραδοχή ότι μόνοι μας, ο καθένας, είμαστε εντελώς αναλώσιμοι. Είναι στη φύση μας να ερχόμαστε κοντά όταν όλα είναι πιο δύσκολα.


Ιστορίες, σαν και αυτή, που εμπνέουν και παρακινούν. Κάθε εβδομάδα στο email σου.


6. Κάνε κάτι και για τους άλλους.

Υπάρχει ένας πιο προσιτός στόχος από την εξαντλητική επιδίωξη των προσωπικών μας φιλοδοξιών: η ανακούφιση των άλλων, έστω και προσωρινά. Οι μεγάλες κρίσεις θα μας επιτρέπουν πάντοτε να παίρνουμε αυτή την ανάσα πριν συνεχίσουμε την μοναχική μας πορεία.

7. Προετοιμάσου για το χειρότερο.

Είμαστε προγραμματισμένοι να εξοικειωνόμαστε ακόμα και με τα πιο τρομακτικά σενάρια. Ο συνεχής, αδιάλειπτος φόβος, μας φαίνεται από κάποια στιγμή και μετά απίστευτα βαρετός. Και η γαλήνη έρχεται αναπάντεχα όταν αποδεχτούμε ότι τα πράγματα μπορεί να χειροτερέψουν πολύ πριν βελτιωθούν.

8. Αξιοποίησε τα μικροπράγματα.

Για καλή μας τύχη, είμαστε προικισμένοι με πέντε αισθήσεις που ικανοποιούνται εύκολα ακόμα και με τα πιο ταπεινά ερεθίσματα. Ένα γευστικό γεύμα μπορεί να μας φτιάξει τη μέρα, μια ευχάριστη μυρωδιά μπορεί να μας αλλάξει τη διάθεση. Υπάρχει μέσα μας ένας ολόκληρος μηχανισμός για τη διατήρηση της ψυχικής μας ισορροπίας, βασισμένος στα πιο απλά υλικά. Θα αντισταθμίζει πάντα τις καταιγίδες αρνητικών συναισθημάτων αρκεί να τον ενεργοποιήσουμε.

9. Διακωμώδησε την κατάσταση.

Ας το παραδεχτούμε. Υπάρχει κάτι το ξεκαρδιστικό σε όλο αυτόν τον παραλογισμό που ζούμε. Μακάβριο ή ελαφρύ, σκοτεινό ή ανεπαίσθητο, το χιούμορ θα είναι η τελευταία μας αντίσταση.

10. Συγχώρεσε τον εαυτό σου.

Δεν θα γίνουμε ποτέ ακριβώς όπως θα θέλαμε, τόσο ήρεμοι και πλήρεις όσο ελπίζαμε, τόσο ευτυχισμένοι όσο ονειρευόμασταν. Όχι επειδή δεν προσπαθήσαμε, μόνο εμείς ξέρουμε πόσο, αλλά επειδή ήταν ελάχιστα τα πράγματα που ελέγχαμε.  Ήταν ένας ευγενής στόχος καταδικασμένος από την αρχή. Δε φταίμε και δεν πειράζει. Οι μεγάλες κρίσεις θα μας θυμίζουν ότι αυτό είναι το φυσιολογικό.

11. Αποδέξου ότι δεν είσαι το αφεντικό.

Προερχόμαστε από ένα είδος που μέσα σε μερικές χιλιάδες χρόνια κατάφερε να κατανοήσει το μυστήριο της ύπαρξης, έφτιαξε μια σειρά από φοβερές μηχανές και συνήθισε να μανατζάρει αυτή τη μικρή γωνιά του σύμπαντος. Ίσως έχει έρθει η ώρα να πάρουμε το επόμενο μάθημα: να αποδεχθούμε ότι είναι εντάξει, όταν κανείς δεν κοιτά, να αισθανόμαστε φοβισμένοι και, όταν τα πράγματα είναι τόσο δύσκολα, πολύ πολύ μικροί.


Βασισμένο στο Thoughts for the Storm του Alain de Botton και της ομάδας του The School of Life για το The Book of Life. Μουσική από την alternative rock band Destroyer.